کوردهای خلخالKurdên Xelxalê

کوردهای خلخالKurdên Xelxalê
خلخال در جنوب شرقی استان اردبیل واقع شده‌است و رودهای هروآباد و آپارچای در آن جریان دارند. خلخال منطقه‌ای کوهستانی با آب و هوای معتدل و نسبتا سرد می‌باشد
این گروه قومی قسمتی از ایل بزرگ شكاك و از ساكنان بومی ناحیه مرزی ایران و تركیه می باشند كه به آذربایجان وارد شده ودولت صفوی بدنبال تاخت وتاز ازبكها در خراسان آنها را به این سرزمین پهناور كوچ داده است .انسجام وسرگشی آنان برای دولت مركزی مزاحمتهایی را بدنبال داشته است ، تا اینكه نادر شاه بدنبال سیاست آرامسازی وایجاد شكاف بین ایلات گروهی از آنان را به این منطقه كوچ داد
با گذشت زمان برقدرت نفوذی كردها در منطقه افزوده شده تا جاییكه در مقابل حكومت پهلوی شورش وسركشی كرده وحدود 20 سال برخلخال حكومت كردند .
سركوب آنان باعث كاهش منزلت اجتماعی و اقتصادی كردها شده وآنان ناگزیر به مناطق اطراف ، از جمله تالش مهاجرت نمودند .معیشت یكجا نشینی در شهرهای تالش و سایر نقاط كشور فرهنگ وشیوه زندگی كردها را دگرگون كرد . بطوریكه از شیوه های زندگی گذشته آنان دیگر نشانه های چندانی برجای نمانده است .باقیمانده كردها در نواحی روستایی منطقه نیز دلایل تنگناهای معیشتی بتدریج در آستانه مهاجرت قرار دارند

واژگان کرمانجی اعضای بدن

واژگان کردی (کرمانجی) در شمال خراسان – (۳)
واژگان کردی (کرمانجی) در شمال خراسان – (۳)
برخی از واژگان کردی کرمانجی مرسوم در منطقه شمال خراسان در رابطه با اعضای بیرونی بدن انسان ترجمه به فارسی کوردی (کورمانجی) Kurdî (Kurmancî) ردیف مرد مێر Mêr 1 زن ژن Jin 2 پسر لاو (لاوک) Law (Lawik) 3 دختر که‌چک Keçik 4 جنین پز Piz 5 رحم پزدان Pizdan 6 آبستن ئاڤس Avis 7 پا لنگ Ling 8 بازو باسک Bask 9 زانو ژوونی Jûnî ۱۰ پاشنه پانی Panî ۱۱ زانو چۆک Çok 12 شکم زک Zik 13 پا (قوزک به پایین) پێ Pê ۱۴ ران هێت، ڕان Hêt, Ran 15 بچه خزان Xizan 16 آرنج ئه‌نیشک – هه‌نیشک Enîşk – Henîşk 17 گردن ستو- ئوستی Stu- Ustî ۱۸ پشت پشت Pişt 19 چانه چه‌نه‌ Çene 20 دماغ، بینی پۆز، بیڤل Poz, Bîvil 21 سینه سینگ Sîng 22 ناو ناڤک Navik 23 لب لێڤ Lêv 24 مشت مست Mist 25 رو، صورت ڕوو Rû ۲۶ ابرو بری Birî ۲۷ پیشانپیشانیی ئه‌نی، هه‌نی Enî, Henî ۲۸ چشم چاڤ Çav 29 اشک هێستر Hêstir 30 گلو گه‌وری، قرک Gewrî, Qirik 31 پهلو  کێله‌گ Kêleg 32 مو پۆر، پرچ Por, Pirç ۳۳ گوش گوه، گوچک Guh, Guçik 34 لثه پووک، گۆشتێ ددانان Pûk, Goştê Didanan 35 قیل قیل Qîl 36 دندان ددان، دران Didan, Diran 37 دندان کرسی ددانێ کورسی Didanê Kursî ۳۸ دندان عقل ددانێ ئاقلی Didanê Aqilî ۳۹ زبان زمان Ziman 40 انگشت پێچی (بیچی) Pêçî (Bîçî) ۴۱ انگشت بیچک Bîçik 42 دست ده‌ست Dest 43 انگشت تلی Tilî ۴۴ انگشت کوچک قلک (قلیچک) Qilik (Qilîçk) 45 انگشت سبابه سه‌رتلی، تلییا دریژ Sertilî, Tilîya Dirîj 46 ساعد زه‌ند، قه‌ڤدا ده‌ست Zend, Qevda Dest 47 ناخن نینک، نه‌ینووک Nînik, Neynûk 48 مژه بژانگ Bijang 49

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA MicrosoftInternetExplorer4

/* Style Definitions */ table.MsoNormalTable {mso-style-name:"Table Normal"; mso-tstyle-rowband-size:0; mso-tstyle-colband-size:0; mso-style-noshow:yes; mso-style-priority:99; mso-style-qformat:yes; mso-style-parent:""; mso-padding-alt:0cm 5.4pt 0cm 5.4pt; mso-para-margin:0cm; mso-para-margin-bottom:.0001pt; mso-pagination:widow-orphan; font-size:11.0pt; font-family:"Calibri","sans-serif"; mso-ascii-font-family:Calibri; mso-ascii-theme-font:minor-latin; mso-fareast-font-family:"Times New Roman"; mso-fareast-theme-font:minor-fareast; mso-hansi-font-family:Calibri; mso-hansi-theme-font:minor-latin; mso-bidi-font-family:Arial; mso-bidi-theme-font:minor-bidi;}

كي يه دْه گْه گِلهْ گازي  چورا  بِهێر جان چهْ خازي       اَز گَنِّمِم  تْو  خَراّزي

                       چورا.......................      اَز گَنِمِم.................

ازگِْلّوروم كُلێنج وومه  بختْێ رَشێ خوه دْه سومه  جان ژه مِن چو تا وه دوومه

                         چورا........................   ازگنمم.............

شَوْ و رويێ له چْييانِم     وه دردێ تْه وه گييانم            برخێ رَشێ كيوْييانم

                          چورا ......................    ازگنمم................

معلمێ ناوْ مالانِم          پْير و گْالێ ناوْ سالانم            سهْ ساله لاو سرگِزدانم

                           چورا ................    از گنمم..................

عشقي بومه دوا تُنّه           برخێ رَشِم تَْوا تُنّه                 له عاشقان نوا تُنّه 

                           چورا ...............       ازگنمم..............

روگَورێ ناوْ مدرسانم         ته هر خێزاني خێزانم          ازشِوّْانێ وَر برخانم

                            چورا ................  ازگنمم...........

گێنم لێ دَْه خي جه دْه گْي  دْه هێري نيوْ دَنه دْه گْي  وْا چهْ جَوره وه مه دْه گْي

                           چورا ....................     ازگنمم....................

چورا برده چْاوْ له رێ نه     دْه كالم نه گْه بِبّێ نه          ليلانێ مَلێ سُوِێ نه

                           چورا ..........................   ازگنمم................

جوانهْ چوو نِگّْا گْالم    ژه دردێ تْه نا دْه كالم               وه رێسه تْه دْا قَوالم

                             چورا .....................     ازگنمم..............

هێرتِْم تْه از گِْرمه نانه       خَوَشِم نانێ هر فگّْانه      بِهێر گْێ هێرتِْن سامان

                چورا بِهێر جان چهْ خازي      اَز  گَنِمم  تْو   خراري

                               سياوش مه روآشخانه

هر چند  گێ هيوْ  گُْرچْ  وويه      نابارهْ له سرمه سا چه باران
گُْرمانج وَساي تْه چْاوْ له رێ يه   بَرخێ دْه له بێر و تَزه گْاران

سیاو ش مه رو . آشخانه

اگر چه دور مهتاب را هاله فرا گرفته است
چرا بر ای ما باران نمی بارد
کرمانج ها چشم به راه تو اند
بره ها و بزغاله های شیر خوار هم منتظر تو هستند باران